Beeldkwaliteit van digitale foto's

Het publiceren van foto's is sinds het tijdperk van de digitale camera een stuk eenvoudiger geworden dan voorheen. Toch kunnen digitale foto's onderling enorm van kwaliteit van verschillen. Dat merk je vooral als de jpg-bestanden, die uit de camera komen, verwerkt moeten worden in een stuk offset-drukwerk.

Een opname van een digitale camera wordt opgeslagen als jpg-bestand in het geheugen van de camera. Dit jpg-bestand bevat een 'gepixelde' versie van het gefotografeerde object. Vergelijk het met een foto in een krant: als je goed kijkt, is die opgebouwd uit grote en kleine zwarte puntjes, de zogenaamde rasterpunten ofwel 'dots'.
Hoe meer 'dots' per inch (1 inch = 2,54 cm) er kunnen worden afgedrukt, hoe scherper de foto in de krant. Immers: je kunt met heel veel kleine 'dots' per inch een veel gedetailleerder beeld tonen dan met weinig grote 'dots'.
 

Dit brengt ons bij de definitie van scherpte (of: gedetailleerdheid) van gerasterde beelden in het algemeen en die van digitale foto's in het bijzonder. Die definitie luidt: de resolutie (= scherpte) van een digitale foto drukken we uit in het aantal 'dots'per inch, afgekort dpi.

In het dagelijks leven komen we met allerlei beelden uit verschillende media in aanraking. Al deze beelden hebben -geloof het of niet- verschillende resoluties.
Voorbeelden van verschillende resoluties:
- een redelijke kwaliteit laserprint heeft 300 dpi, beter is 600 dpi en 1200 is heel scherp
- een computer-monitor-beeld heeft tussen 72 en 100 dpi
- een offsetplaat van een drukkerij heeft 2400 tot 2540 dpi (soms hoger)

Om een digitale foto scherp te kunnen afdrukken, hebben we een jpg-bestand nodig van minimaal 300 dpi. Je moet immers hoge resolutie bronmateriaal hebben om scherp te kunnen afdrukken. Er is echter één belangrijk gegeven dat vaak wordt vergeten: de resolutie van een opname met digitale camera is altijd gebonden aan de afmeting van de foto.
Voorbeeld: een digitale camera die 6 megapixels (= 6.000.000 dots) kan opnemen, produceert bijvoorbeeld een beeld van 20x30 cm = 7,88x11,81 inch. Voor de weergave van dit beeld zijn er in de lengte 3000 dots beschikbaar en in de breedte 2000 (want 2000x3000=6000000, de 6 megapixel van de camera). Per inch lengte of breedte van de foto zijn er dus 254 dots beschikbaar (want 3000/11,81 of 2000/7,88 = 254). Resolutie bij dit beeldformaat is dus 254 dpi. Strikt genomen iets te weinig voor scherpe afdrukken, maar met enige tolerantie nog wel voldoende voor een redelijke afdruk. Bij 200 dpi wordt de afdrukkwaliteit zichtbaar minder, terwijl 150 dpi of minder onder de maat is. Let er overigens wel op, dat de camera staat ingesteld op de best mogelijke opname kwaliteit; de jpg-bestanden worden dan groter en de camera langzamer, maar de bestanden bevatten dan wel de meeste beeld-informatie in de vorm van 'dots'(pixels).

Nu hoeft niet iedere foto zo groot te worden afgedrukt. De foto van 254 dpi uit bovenstaand voorbeeld wordt scherper naarmate de afdruk ervan kleiner wordt. Voor de lengte van de foto blijven 3000 'dots' beschikbaar maar als die lengte de helft wordt, wordt de resolutie 2x zo groot ! Immers, 3000 dots / 5,9 inch = 508 dpi; ruim voldoende voor haarscherpe afdrukkwaliteit ! Een foto van 10x15 cm komt dan op ca. 508 dpi. De resolutie in verhouding tot de grootte van de afdruk noemen we de effectieve resolutie: de scherpte waarin de foto in het gewenste formaat daadwerkelijk wordt afgedrukt. Als je dus een afdruk wilt van 10x15 cm, heb je niets aan een bestandje van 300 dpi bij een formaat van 2x3 cm.
Een resolutie van 150 dpi bij een formaat van A4 (21x29,7cm) is dan echter prima.

Laat je niet verleiden tot het 'beoordelen' van de fotokwaliteit op je computerscherm. Dit beeldscherm kan maar maximaal 100 dpi weergeven, dus een foto van 100 dpi ziet er -bij dezelfde afmetingen- hetzelfde uit als een van 300 dpi.
Je kunt de resolutie en de afmetingen van de opname zelf controleren met een foto-bewerkingsprogramma als photoshop o.i.d. Standaard heeft windows-XP een programmaatje Microsoft Photo Editor, waarmee je een jpg bestand kunt openen en bekijken. Open eerst de jpg in dit programma, klik dan met de rechter muisknop op de foto en kies "eigenschappen". Als het aantal pixels (dots) per centimeter staat aangegeven (links) vermenigvuldig dit dan met 2,54 voor het aantal dpi. Rechts staat de afmeting van het beeld in het bestand. Met dit gegeven, het gewenste afdrukformaat en wat rekenwerk kun je tevoren bekijken of de afdruk een kunstwerk, een compromis of een drama wordt.